کمپین خانه زیست شناسی علیه سرطان

سیدهارتا موکرجی، نویسنده

یادداشت نویسنده كتاب؛ دکتر سیدهارتا موكرجی

كتابی كه در دست دارید تاریخچه سرطان است؛ شرحی است از سرگذشت این بیماری كهن، كه زمانی تنها در خفا و به­ صورت نجواگونه راجع به آن صحبت می­ شد. سرطان، امروزه به پدیده مهلك با چهره­ ی متفاوت تبدیل شده است كه به علت تأثیر شگرف و نفوذ بی­مانندش بر علم،‌ ادبیات، پزشكی، سیاست و ... به­ عنوان بارزترین بلای عصر حاضر شناخته می­شود. این كتاب به معنی واقعی كلمه یك زندگی­نامه است؛ تلاشی است برای ورود به ذهن و بطن این بیماری فناناپذیر و درك شخصیت و هویت آن و البته رازگشایی از رفتارش. اما هدف نهایی من، طرح سؤال­هایی فراتر از حد یك زندگی­نامه است: آیا می­ توان در آینده پایان سرطان را رقم زد؟ آیا ممكن است این بیماری را برای همیشه از جامعه ریشه ­كن كرد؟

سرطان تنها یك بیماری نیست،‌ بلكه مجموعه­ ای از بیماری­هاست. ما به این علت همه این بیماری­ها را سرطان می ­نامیم كه یك مشخصه مشترك در همه آنها دیده می­ شود: تقسیم و ازدیاد غیرعادی سلول­ها. علاوه بر نقاط مشترك از نظر زیست ­شناسی، از نقطه نظر سیاسی و فرهنگی نیز تلاش شده است تا انواع مختلف سرطان در زیر یك پرچم مشترك ساماندهی شوند. برای من امكان­پذیر نبود كه داستان­های مربوط به تمام انواع سرطان­ها را در این كتاب بررسی كنم، ‌اما سعی كرده­ ام جنبه ها و رویدادهای مهم این تاریخ 4000 ساله را پوشش دهم.

این پروژه عظیم، در ابتدای امر فقط یك طرح ساده بود. در تابستان 2003، پس از پایان دوره رزیدنتی پزشكی و تحصیلات تكمیلی در رشته ایمیونولوژی سرطان، وارد دوره تخصصی پزشكی سرطان در مؤسسه دانا ـ فاربر دانشگاه هاروارد و بیمارستان مركزی ماساچوست در بوستون شدم. ابتدا تصمیم داشتم كه خاطرات و یادداشت­های آن یك سال پرتلاطم را از خط مقدم درمان سرطان بنویسم، اما این ایده ساده، به سرعت تبدیل به یك سفر پرماجرا به اعماق علم پزشكی و علاوه بر آن،‌ دنیای فرهنگ،‌ سیاست، تاریخ و ادبیات شد؛ سفری از گذشته­ های دور تا آینده سرطان!

دو شخصیت مهم در مركز این داستان قرار دارند؛ هر دوی آنها معاصر، ایده ­آل­ گرا و فرزندان دوره رونق علمی و تكنولوژی پس از علم هستند كه در میانه میدانِ بسیجِ همه­ جانبه برای آغاز یك جنگ ملی با سرطان قرار دارند. اولین فرد،‌ سیدنی فاربر، ‌پدر شیمی­درمانی مدرن است كه به­ صورت اتفاقی یك ماده شیمیایی ضدسرطان قوی را در ماده­ ای شبیه به ویتامین كشف كرد و پس از آن همواره در پی یافتن درمانی جامع برای سرطان بود. نفر دوم، مری لسكر است؛ شخصیت برجسته و فعال اجتماعی و سیاسی ساكن مَنهتن كه در طول سفر ده ساله فاربر، او را همراهی كرد. اما فاربر و لسكر فقط نمونه­ هایی از نسل­های مختلف مردان و زنانی هستند كه در چهار هزار سال گذشته با اراده­ای قوی، ‌خلاقیت، ابتكار و امیدواری، به نبرد با سرطان پرداخته­ اند.

به عبارتی، این داستان یك جنگ نظامی است كه در آن، دشمن غیرقابل پیش­بینی،‌ غیرقابل كنترل و در دامنه وسیعی گسترده است. در این­جا هم، پیروزی و شكست وجود دارد،‌ عملیات پس از عملیات، قهرمان­ها و قهرمانی­ و غرور آنها،‌ مقاومت و نجات و ... كه البته هر نبردی، زخمی­ ها، اُسرا، فراموش­ شدگان وكشتگانی را در پی دارد. به­ راستی كه می­ توان سرطان را،‌ آنگونه كه یك جراح قرن نوزدهم در مقدمه كتابش توصیف می­كند،  امپراتور بیماری­ ها و پادشاه وحشت­ ها خواند.

 یك توضیح مهم: در علم پزشكی هر جا كه تقدم زمانی انجام یك اكتشاف اهمیت بسیار بالایی دارد، كاشف اول و اصلی توسط جامعه محققین و دانشمندان تعیین می­گردد. اگرچه در این كتاب داستان­های متعددی راجع به اكتشافات پزشكی نقل می­ شود، اما هیچ كدام آنها از نظر قانونی برای اثبات حق اكتشاف و تقدم قابل استناد نیستند. این كتاب با استفاده از مطالب كتاب­های دیگر، مقالات چاپ شده در مجلات، تحقیقات علمی، خاطرات و مصاحبه­ ها نگاشته شده است. علاوه بر این می­ توانم از یاری گسترده افراد،‌ كتابخانه­ ها،‌ كلكسیون­ها، آرشیوها و مقالاتی كه به­ عنوان منبع در انتهای كتاب ذكر شده­ اند یاد كنم. یك قدردانی مهم دیگر نیز هست كه نمی­ خواهم آن ­را به بعد موكول كنم. این كتاب تنها سفر به گذشته سرطان نیست،‌ بلكه علاوه بر آن، سفر شخصی من در مسیر تبدیل شدن به یك پزشك متخصص سرطان نیز هست. سفر دوم، بدون بیمارانم غیرممكن بود. بیمارانی كه بیشتر و فراتر از تمام عوامل و منابعی كه پیش­تر گفته شد، به من درس آموخته­ اند و انگیزه بخشیده­ اند. من همواره مدیون لطف آنها خواهم ماند اما هر لطفی احتیاج به جبران دارد. انتشار داستان­های این بیماران سبب ایجاد یك چالش اخلاقی در زمینه حفظ حریم خصوصی و آبروی آنها می­ شود. در مواردی كه داستان بیماری یك فرد قبلاً عمومی شده بود (برای مثال توسط مصاحبه با رسانه­ ها و یا نشریات)،‌ از نام­های واقعی استفاده كرده­ ام. در مواردی كه داستان عمومی نشده و یا بیماران شخصاً درخواست كرده­ اند، اسامی مستعار را جایگزین كرده ­ام و تاریخ­ها ونام­ها را به­ گونه­ ای تغییر داده­ ام كه یافتن مشخصات فرد بسیار دشوار باشد. با این حال این افراد، ‌افرادی حقیقی هستند كه در بطن جامعه ما زندگی می­كنند و داستانهای ذكرشده كاملاً منطبق با واقعیت هستند. از خوانندگان این كتاب تقاضا می­كنم كه به حریم خصوصی و شخصیت حقیقی ایشان احترام بگذارند.